Ռադիկ Մարտիրոսյան
- Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մարտիրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։
Ռադիկ Մարտիրոսյան | |
---|---|
![]() Երևանի պետական համալսարանում սեպտեմբերի 6, 2014 թիվ | |
Ծնվել է | մայիսի 1, 1936 (88 տարեկան) Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ կամ ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ |
Քաղաքացիություն | ![]() ![]() |
Ազգություն | հայ |
Մասնագիտություն | Ռադիոֆիզիկա և էլեկտրոնիկա |
Հաստատություն(ներ) | ՀՀ ԳԱԱ |
Գործունեության ոլորտ | քվանտային էլեկտրոնիկա, Ռադիոֆիզիկա և Ռադիոաստղագիտություն |
Պաշտոն(ներ) | ընկերության նախագահ |
Ալմա մատեր | Երևանի պետական համալսարան |
Կոչում | պրոֆեսոր |
Գիտական աստիճան | ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր |
Գիտական ղեկավար | Ալեքսանդր Պրոխորով |
Ինչով է հայտնի | Քվանտային ռադիոֆիզիկա, գերհաղորդականության կիրառական պրոբլեմներ, տիեզերական հետազոտություններ, ռադիոաստղագիտություն, Երկրի բնական պաշարների ուսումնասիրություններ ռադիոֆիզիկական մեթոդներով |
Պարգևներ | |
![]() |
Ռադիկ Մարտիրոսի Մարտիրոսյան (մայիսի 1, 1936, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ և ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռադիոֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր 1980, պրոֆեսոր (1982), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ 1986)։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1958 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը՝ աստղաֆիզիկոսի որակավորմամբ։ 1960-1960 թթ. սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Մոսկվայի Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1964-1968 թթ. եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի իսնտիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1968-1970 թթ.՝ լաբորատորիայի բաժնի վարիչ, 1970-1980 թթ.՝ գիտական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն, 1980-2006 թթ.՝ տնօրեն։ 1965 թվականից դասավանդել է ԵՊՀ-ում, 1983-1993 թթ.՝ ԵՊՀ գերբարձր հաճախությունների ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 1993-2006 թթ.՝ ԵՊՀ ռեկտոր։ 2006 թվականից իր ստեղծած ԳԲՀ ռադիոֆիզիկայի և հեռահաղորդակցության ամբիոնի վարիչն է, 2006-2021 թվականներին՝ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահ[1]։ Մարտիրոսյանը ԵՊՀ-ում գործող գիտական աստիճաններ շնորհող մասնագիտական խորհրդի նախագահն է[2][3]։
Հետազոտությունների բնագավառը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քվանտային ռադիոֆիզիկա, գերհաղորդականության կիրառական պրոբլեմներ, տիեզերական հետազոտություններ, ռադիոաստղագիտություն, Երկրի բնական պաշարների ուսումնասիրություններ ռադիոֆիզիկական մեթոդներով։
Մարտիրոսյանը հեղինակ է ավելի քան 200 գիտական աշխատանքների, որոնք վերաբերում են դեցիմետրական տիրույթի քվանտային ուժեղացուցիչների ստեզծմանը և դրանց ռադիոաստղագիտական կիրառություններին, քվանտային էլեկտրոնիկայի համար արհեստական բյուրեղների ստեղծման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բարձր զգայնությամբ ընդունիչ համակարգերի մշակմանն ու ներդրմանը։ Մասնավորապես առաջարկել է մակարդակների շրջման սխեմա, որը թույլ է տալիս միաժամանակ ուժեղացնել տարբեր հաճախություններով երկու ազդանշաններ։ Փորձնականորեն այդ սխեման իրականացրել է 21 սմ և 3 սմ ալիքի երկարությունների համար։
Մարտիրոսյանի մշակած ալիքատարային քվանտային ուժեղացուցիչը РАТАМ-600 մեծ ռադիոաստղադիտակի ընդունող համակարգի զգայունությունը մեծացրել է 14 անգամ, որը թույլ է տվել հետազոտել տիեզերական մի շարք լազերային աղբյուրների ռադիոճառագայթումը։ Նրա գիտական ղեկավարությամբ Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում ստեղծված բարձր զգայնության ռադիոընդունիչ սարքերը լայնորեն կիրառվել են բնական պաշարների հետազոտման «Պրիրոդա» և «Օկեան» տիեզերական ծրագրերում, ինչպես նաև ռադիոաստղագիտական և բժշկակենսաբանական հետազոտություններում։
Հանձին Ռադիկ Մարտիրոսյանի՝ տիեզերական կապի մշտական խնդիրները ունեցան իրենց գիտական ճշգրիտ լուծումները՝ շնորհիվ նոր ընդունիչ համակարգերի կիրառման թե՛ միութենական և թե՛ միջազգային տիեզերական կարևորագույն ծրագրերում[փա՞ստ]։
Աշխատություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ԳԲՀ քվանտային պարամագնիսական ուժեղացուցիչներ․- Երևան։ Երևանի համալս. հրատ., 1984.- 32 էջ[4] ;
- Երևանի պետական համալսարան։ Երեկ, այսօր և վաղը.- Երևան։ ԵՊՀ հրատ., 1999.- 88 էջ ;
- Հաշվետվություն 1999/2000 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2000.- 295 էջ ;
- Հաշվետվություն 2000/2001 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2001.- 317 էջ ;
- Հաշվետվություն 2001/2002 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2002.- 363 էջ ;
- Հաշվետվություն 2002/2003 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2003.- 361 էջ ;
- Հաշվետվություն 2004/2005 ուստարի.- Երևան։ Ա. հ., 2005.- 403 էջ ;
- Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Հայ գրերի գյուտի և Ամարասի դպրոցի հիմնադրման 1600-ամյակին նվիրված կրթական միջազգային գիտաժողով.- Երևան։ Եր. համալս. հրատ., 2005.- 180 էջ ;
- Միջազգային գիտաժողովի նյութեր։ Պրակ 1.- Ստեփանակերտ։ Դիզակ պլյուս, 2009․- 299 էջ ;
- Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիան 70 տարում․- Երևան։ Գիտություն, 2013.- 293 էջ ;
- ՀՀ ԳԱԱ 2015 թ. գիտական և գիտակազմակերպական գործունեության հիմնական արդյունքներ․- Երևան։ Գիտություն, 2016.- 302 էջ ;
- Пороговые характеристики фотодетекторов, ИК-радиометры и основные материалы современной фотоэлектроники.- Ереван: Изд-во ЕГУ, 2000.- 156 с. ;
- Methods and materials for remote sensing.- Boston: Kluwer Academic Publishers, 2004.- vi, 160 p.[4] ։
Մամուլ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Հոդվածների մատենագիտություն[5]
Պարգևներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ուկրաինայի և ՀԽՍՀ պետական մրցանակների դափնեկիր
- Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
- «Պատվո նշան» շքանշան
- Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
- Գագարինի անվան ոսկե մեդալ
- «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2012)[6]
- «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան, 2017[7]
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամներ». Վերցված է 2023 թ․ մարտի 21-ին.
- ↑ «ԵՊՀ ռեկտորները». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 27-ին.
- ↑ «Ռադիկ Մարտիրոսի Մարտիրոսյանի ծննդյան 60-ամյակին».
- ↑ 4,0 4,1 «ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարանի էլ․ շտեմարան- Ռադիկ Մարտիրոսյան». Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 27-ին.
- ↑ «ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների կենսամատենագիտություններ». Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 8-ին.
- ↑ Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին
- ↑ «Հայաստանի Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Նախագահ». president.am. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 3-ին.
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռադիկ Մարտիրոսյան» հոդվածին։ |
|
|
- Մայիսի 1 ծնունդներ
- 1936 ծնունդներ
- Ապրող անձինք
- Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
- Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
- Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
- ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
- Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
- «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
- «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
- ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
- Գիտնականներ այբբենական կարգով
- Անձինք այբբենական կարգով
- Երևանի պետական համալսարանի ռեկտորներ
- ՀՀ ԳԱԱ նախագահներ
- Հայ պրոֆեսորներ
- Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
- 20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
- Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
- Հայ ռադիոֆիզիկոսներ
- ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
- ԵՊՀ դասախոսներ
- Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
- Խորհրդային գիտնականներ
- Խորհրդային ֆիզիկոսներ